คลังความรู้ด้านสิ่งแวดล้อม

ทำความเข้าใจคำศัพท์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับคาร์บอนและความยั่งยืน

หัวข้อน่ารู้

CFO - Carbon Footprint for Organization

คาร์บอนฟุตพริ้นท์ขององค์กร


คือ ปริมาณรวมของก๊าซเรือนกระจก (GHG) ที่ถูกปล่อยออกมาจากกิจกรรมทั้งหมดขององค์กร วัดผลออกมาในหน่วยตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ($tCO_2\text{eq}$) การทำ CFO เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้องค์กรเข้าใจถึงผลกระทบ, สามารถบริหารจัดการ และวางกลยุทธ์เพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ขอบเขตการปล่อยก๊าซ (Scopes) 3 ส่วนหลัก
SCOPE I: การปล่อยโดยตรง (Direct Emissions)ก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อยจากกิจกรรมที่องค์กรควบคุมโดยตรง เช่น การเผาไหม้เชื้อเพลิงของเครื่องจักร, การใช้รถยนต์ของบริษัท, หรือการรั่วไหลของสารทำความเย็น
SCOPE II: การปล่อยทางอ้อมจากการใช้พลังงาน (Energy Indirect)ก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากการผลิตพลังงานที่องค์กรซื้อมาใช้ เช่น พลังงานไฟฟ้า, ความร้อน, หรือไอน้ำ
SCOPE III: การปล่อยทางอ้อมอื่นๆ (Other Indirect)ก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากกิจกรรมอื่นๆ ในห่วงโซ่คุณค่า (Value Chain) ที่องค์กรควบคุมไม่ได้โดยตรง เช่น การเดินทางของพนักงาน, การขนส่งโดยผู้ให้บริการภายนอก, และการจัดการของเสีย
ประโยชน์ของการทำ CFO
สำหรับภาคธุรกิจ:
  • ช่วยให้ทราบแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่สำคัญ เพื่อวางแผนการลดต้นทุนและการปล่อยก๊าซได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • สร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันและส่งเสริมภาพลักษณ์ที่ดีขององค์กร
  • ปริมาณก๊าซที่ลดได้ สามารถนำไปต่อยอดสู่ตลาดคาร์บอนเครดิตได้
สำหรับภาครัฐ:
  • ใช้เป็นข้อมูลสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบายและบริหารจัดการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาพรวมของประเทศ

ที่มา: องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) - TGO

CFP - Carbon Footprint of Products

คาร์บอนฟุตพริ้นท์ของผลิตภัณฑ์


คือ ปริมาณรวมของก๊าซเรือนกระจกที่ปล่อยออกมาตลอด **"วัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์"** ตั้งแต่การได้มาซึ่งวัตถุดิบ, การผลิต, การขนส่ง, การใช้งาน, ไปจนถึงการจัดการซากหลังหมดอายุ โดยคำนวณออกมาในรูปของคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ($tCO_2\text{eq}$) ต่อหนึ่งหน่วยผลิตภัณฑ์

การมีข้อมูล CFP ช่วยให้ผู้บริโภคสามารถตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ซึ่งเป็นกลไกสำคัญในการกระตุ้นให้ผู้ผลิตปรับปรุงกระบวนการเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลก

ขั้นตอนในวัฏจักรชีวิตของผลิตภัณฑ์
การได้มาซึ่งวัตถุดิบ: การขุดหา, การเพาะปลูก, และการสกัดทรัพยากร
การผลิต: กระบวนการแปรรูปวัตถุดิบให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป
การกระจายสินค้า: การขนส่งจากโรงงานไปยังผู้ค้าปลีกและผู้บริโภค
การใช้งาน: พลังงานหรือทรัพยากรที่ผลิตภัณฑ์ใช้ระหว่างการใช้งาน
การจัดการหลังหมดอายุ: การกำจัด, การรีไซเคิล, หรือการนำกลับมาใช้ใหม่
ฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์บนผลิตภัณฑ์

การติดฉลากคาร์บอนฟุตพริ้นท์บนสินค้าเป็นการให้ข้อมูลแก่ผู้บริโภคว่าผลิตภัณฑ์นั้นๆ มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเท่าใด ซึ่งก่อให้เกิดประโยชน์หลายด้าน:

  • สำหรับผู้บริโภค: ใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าที่ส่งผลกระทบต่อโลกน้อยลง
  • สำหรับผู้ผลิต: กระตุ้นให้เกิดการปรับปรุงเทคโนโลยีและกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น
  • สำหรับประเทศ: เพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยในตลาดโลกที่ให้ความสำคัญกับประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

ที่มา: องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) - TGO

Net-Zero - การปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์

เป้าหมายสูงสุดของความยั่งยืน


คือ สภาวะที่เกิดความสมดุลระหว่างปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ถูกปล่อยเข้าสู่ชั้นบรรยากาศ กับปริมาณที่ถูกดูดกลับ/กำจัดออกไป ซึ่งหมายความว่าเราไม่ได้หยุดปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งหมด แต่เป็นการสร้างสมดุลเพื่อไม่ให้ปริมาณก๊าซเรือนกระจกในบรรยากาศเพิ่มขึ้นอีกต่อไป

เส้นทางสู่ Net Zero (Net Zero Pathway)

คือ แผนการหรือแนวทางการดำเนินงานที่ชัดเจนขององค์กร เพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างต่อเนื่อง และชดเชยส่วนที่เหลือด้วยวิธีการต่างๆ เพื่อมุ่งสู่เป้าหมาย Net Zero ในอนาคต

ระดับการรับรอง Net Zero โดย อบก.

องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.) ได้กำหนดระดับการรับรอง Net Zero สำหรับภาคส่วนต่างๆ ดังนี้:

องค์กร (Organization)แบ่งเป็น 2 ระดับ คือ การรับรอง "เส้นทาง" (Net Zero Pathway) และการรับรองเมื่อบรรลุเป้าหมาย "สำเร็จ" แล้ว (Net Zero)
ผลิตภัณฑ์ (Product)ครอบคลุมทั้งสินค้าและบริการ ที่มีการชดเชยคาร์บอนที่ปล่อยออกมาทั้งหมดตลอดวัฏจักรชีวิต
อีเว้นท์ (Event)ครอบคลุมการจัดงานทุกรูปแบบ เช่น การประชุม, สัมมนา, คอนเสิร์ต, และงานแสดงสินค้า
บุคคล (Person)สำหรับบุคคลที่ต้องการชดเชยคาร์บอนฟุตพริ้นท์จากกิจกรรมในชีวิตประจำวันของตนเอง

ที่มา: องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) - TGO